دوره آموزشی آشنایی با مدل آپتایم در مدیریت ماشینآلات (مدیریت داراییهای فیزیکی)
کسب سود و موفقیت شرکتها و سازمانهای دارنده ماشینآلات تا حد زیادی به دسترسپذیری و قابلیت اطمینان ماشینآلات و داراییهای فیزیکی (به عنوان ابزار اصلی تولید) بستگی دارد. مدیریت ماشینآلات راهسازی، معدنی و عمرانی دیزل، شامل مجموعهای از فرآیندها، نقشها و روشهاست که مسئولیت حصول اطمینان از عملکرد این ماشینآلات را بر عهده دارد. امروزه مدل آپتایم (Uptime) به عنوان یک مدل جامع و اثباتشده در مدیریت نگهداری و تعمیرات، یا به تعبیر دقیقتر مدیریت داراییهای فیزیکی، از سوی بسیاری از سازمانهای پیشرو در داخل و خارج کشور پذیرفته شده و برای ایجاد بهرهوری بیشتر در عملکرد داراییهای فیزیکی به کار گرفته میشود.
ماشین یار به عنوان شرکتی پیشرو و ارائهدهنده خدمات متنوع در زمینه آموزش، خدمات فنی و مشاوره ماشینآلات سنگین، اقدام به تدوین مجموعهای از دورههای آموزشی تخصصی مرتبط با مدیریت ماشینآلات نموده است. «دوره آموزشی آشنایی با مدل آپتایم در مدیریت ماشینآلات (مدیریت داراییهای فیزیکی)» یکی از این دورههای کاربردی محسوب میشود که در ادامه به معرفی کامل آن خواهیم پرداخت.
آشنایی با مدل آپتایم در مدیریت ماشینآلات (مدیریت داراییهای فیزیکی)
همانطور که پیشتر اشاره شد، سازمانهای صنعتی پیشرو با چالشهای متنوعی در زمینه تامین، بهرهبرداری و نگهداشت مواجه هستند که به طور خلاصه «مدیریت ماشینآلات» نامیده میشود. آمادگی ماشینآلات سنگین برای ارائه عملکردهای مورد انتظار نظیر حفاری، حمل مواد، باربرداری، عملیات خاکی، تسطیح جادهها، تامین برق و سایر فرآیندها، به یک زنجیره بزرگ و پیوسته از اقدامات اصولی وابسته است.
یک ماشین راهسازی مانند بیل مکانیکی، برای عملکرد صحیح به اجرای دقیق و بهموقع سرویسهای دورهای (PM)، بازدیدهای روزانه و کاربری اصولی نیاز دارد. شرایط سخت کاری و فشارهای ناشی از تولید، گاهی فراتر از حد تحمل دستگاه بوده و انواع ماشینآلات را با خرابیهای اضطراری مواجه میکند. رفع این خرابیها نیازمند منابع مختلفی از جمله نیروی انسانی متخصص، قطعات یدکی باکیفیت، ابزارآلات دقیق و روشهای نوین عیبیابی است. تامین تمامی این منابع به همراه زمان توقف دستگاه (Downtime)، هزینههای سنگینی به شرکتهای دارنده ماشینآلات تحمیل کرده و مستقیماً بازدهی اقتصادی سازمان را کاهش میدهد.
بهترین تجربیات صنعتی نشان میدهد که سازمانهای پیشرو، نگرش متفاوتی به نگهداشت داراییهای فیزیکی و ماشینآلات خود دارند. این سازمانها، فرآیند مدیریت ماشینآلات را در تمام طول چرخه عمر این سرمایهها تعریف و پیادهسازی کردهاند. عنصر متمایزکننده دیگر، تمرکز ویژه بر قابلیت اطمینان (Reliability) ماشینآلات است. قابلیت اطمینان، به معنای امید به تداوم عملکرد ماشین بدون خرابی، مبنای اصلی برنامهریزیهای نگهداری و تعمیرات در این سازمانها قرار میگیرد.
حدود دو دهه است که مدیریت داراییهای فیزیکی به عنوان یک حوزه دانشی نوین، سیستمها و ابزارهای مبتنی بر این نگرش متمایز را به سازمانهای تجهیزمحور معرفی کرده است. شرکتهای راهسازی و معدنی نیز به عنوان سازمانهای تجهیزمحور، میتوانند از ارزشافزوده و مزایای اقتصادی ناشی از این سیستمهای نوین بهرهمند شوند. مدل آپتایم که توسط جان کمبل توسعه یافته و تاکنون سه بار بهروزرسانی شده، یکی از مدلهای معتبر و کاربردی در مدیریت داراییهای فیزیکی است که زمینه تحول و بهبود چشمگیر را برای شرکتهای دارنده ماشینآلات سنگین فراهم میکند.
سازمان ماشینآلات-محور
سازمانهای اقتصادی از مجموعهای از تیمها، داراییها و فرآیندها تشکیل شدهاند که حاصل عملکرد آنها، خلق ارزش و سود اقتصادی برای ذینفعان است. با نگاهی به شرکتهای استخراج معدنی یا شرکتهای راهسازی، متوجه میشویم که بخش عمدهای از سرمایه و منابع، صرف بهکارگیری ماشینآلات میشود. به همین دلیل، صفت «ماشینآلات-محور» را به این دسته از سازمانها نسبت میدهیم؛ سازمانهایی که اگر تجهیزات و ماشینآلات از چرخه کاری آنها حذف شود، فرآیند تولید متوقف شده و موجودیت سازمان تقریباً بیمعنا میگردد.
اهمیت بالای ماشینآلات، هم از نظر نقش کلیدی در تولید و هم به دلیل سهم قابل ملاحظه آنها در سبد هزینهها، کاملاً ملموس است. این موضوع به ویژه در شرایط فعلی کشور که تامین ماشینآلات نو، قطعات یدکی اصلی و تخصص نگهداشت با هزینههای سرسامآوری همراه است، اهمیت دوچندان پیدا میکند. سازمانهای ماشینآلات-محور برای بقا و بهبود عملکرد، ناگزیرند تمرکز خود را بر ارتقای بهرهوری از طریق اجرای سیستمهای نوین مدیریت ماشینآلات معطوف کنند.
مدیریت ماشینآلات؛ از فرآیندهای اصلی در سازمان ماشینآلات-محور
همانطور که بیان شد، فرآیندها عامل اصلی خلق ارزش در یک واحد اقتصادی هستند. در یک سازمان تجهیزمحور، بخش عمدهای از نیروی انسانی و فرآیندها به تامین، بهرهبرداری و نگهداشت ماشینآلات تخصیص مییابد. منطبق بر چارچوب APQC، «مدیریت داراییهای فیزیکی» یک فرآیند کلان است که تمامی این زیرفرآیندها را به عنوان یک سیستم یکپارچه در بر میگیرد.
در شرکتهای دارنده انواع ماشینآلات راهسازی، معدنی، عمرانی، دریایی و لیفتراک نیز همین قاعده حاکم است. به عنوان مثال، در یک شرکت استخراج معدنی، ماشینآلات سنگین سهم عمده داراییهای فیزیکی مولد را تشکیل میدهند. این سازمانها با ایجاد ساختاری منسجم که در رأس آن مدیر یا معاونت ماشینآلات قرار دارد، فرآیند مدیریت را پیادهسازی میکنند.
مدیر ماشینآلات مسئول اصلی تصمیمگیریها در این حوزه بوده و عملکرد تیم او تا سطح تکنسینها و تعمیرکاران، مستقیماً بر سود و زیان اقتصادی سازمان اثر میگذارد. فرآیند جامع مدیریت ماشینآلات، به این تعبیر شامل امور زیر میشود:
- نیازسنجی و برنامهریزی برای تامین ماشینآلات جدید
- ایجاد و ارزیابی اقتصادی گزینههای خرید
- نصب، راهاندازی و تست ماشینآلات
- سفارشگذاری دقیق قطعات یدکی و اقلام مصرفی
- برنامهریزی و اجرای سرویس و نگهداری دورهای
- پایش وضعیت و جلوگیری از بروز خرابیهای اضطراری
- رسیدگی سریع و اصولی به خرابیهای اضطراری و تعمیرات
- نظارت دقیق بر شیوه کاربری و اپراتوری تجهیزات
- مدیریت اطلاعات ماشینآلات و مستندسازی سوابق
- ایجاد و تحلیل گزارشهای عملکردی ماشینآلات و تیمهای فنی
- بهبود مستمر و افزایش قابلیت اطمینان متناسب با اهداف تولید
- آموزش مداوم نیروهای فنی و ستادی
- برنامهریزی استراتژیک و آیندهنگرانه در راستای نیازهای سازمان
تحول مدیریت ماشینآلات تحت تاثیر دانش مدیریت داراییهای فیزیکی
رویکرد سنتی، واحد نگهداری و تعمیرات را صرفاً یک «مرکز هزینه» و شری ضروری میپندارد که نتیجه آن افت عملکرد تجهیزات و کاهش حاشیه سود است. اما شرکتهای پیشرو با عبور از این نگرش، نگهداری و تعمیرات را یک سرمایهگذاری استراتژیک میدانند و با تکیه بر آموزههای مدیریت داراییهای فیزیکی، به دنبال به حداکثر رساندن بازده سرمایه (ROI) هستند. این تحول سالهاست در سطح جهانی آغاز شده و خوشبختانه در صنایع داخلی نیز به سرعت در حال گسترش است.
ارتقای مدیریت ماشینآلات از یک سطح تاکتیکی به یک سطح استراتژیک، نیازمند آموزش و فرهنگسازی عمیق است. سازمانها باید از رویکرد واکنشی (تعمیر پس از خرابی) به رویکرد پیشکنشی (اقدامات پیشگیرانه) تغییر مسیر دهند. این دقیقاً همان تحولی است که در دهههای گذشته با جایگزینی تکنیکهای پایش وضعیت (مانند آنالیز روغن و ارتعاشسنجی) به جای تعمیرات اضطراری، بازدهی سازمانها را متحول ساخت.
در ادامه این موج تحول، تمامی ارکان سازمان از جمله تیم ماشینآلات، مالی، تدارکات و منابع انسانی باید برای ارتقای قابلیت اطمینان دستگاهها به صورت یکپارچه و هماهنگ عمل کنند. تحقق این امر نیازمند حمایت همهجانبه مدیران ارشد است که اگرچه ممکن است در ابتدا چالشبرانگیز به نظر برسد، اما توجیه اقتصادی و بازگشت سرمایه فوقالعادهای به همراه خواهد داشت.
حرکت سازمانهای پیشرو خارجی و داخلی در مسیر آموزههای مدیریت داراییهای فیزیکی
امروزه توسعه ادبیات مدیریت داراییهای فیزیکی در صنایع مختلف جهان مشهود است. در داخل کشور نیز صنایع مادر نظیر نفت، پتروشیمی، گاز، برق و رهبران صنعت معدن مانند شرکت صنعتی و معدنی گلگهر، با درک این ضرورت، طی یک دهه گذشته گامهای اجرایی قدرتمندی برداشتهاند. حاصل این تلاشها، افزایش بهرهوری و حفظ سرمایههای ملی بوده است که در سطح تولید ناخالص ملی نیز اثرگذار محسوب میشود.
تحول در سیستم مدیریت ماشینآلات، بسته به ابعاد سازمان، میتواند از اقدامات پایه مانند بهینهسازی PM و مدیریت انبار قطعات تا اقدامات زیربنایی مانند تدوین برنامه استراتژیک تغییر فرهنگ سازمان متغیر باشد. قدم اول برای ورود به این مسیر، ایجاد آگاهی است که این دوره آموزشی دقیقاً برای تحقق همین هدف طراحی و تدوین شده است.
بررسی مدل آپتایم در مدیریت داراییهای فیزیکی
اگر تا به اینجای متن همراه ما بودهاید، قطعا متوجه اهمیت تحول در مدیریت ماشینآلات و اثرات شگرف آن شدهاید. با این حال، مفاهیم مدیریتی برای نیروهای فنی و مهندسان گاهی انتزاعی به نظر میرسند. مدلها و چارچوبها ابزارهایی هستند که این مفاهیم را برای درک بهتر، سادهسازی و ساختاریافته میکنند. در حوزه مدیریت نگهداری و تعمیرات نیز مدلهای متنوعی برای ترسیم مسیر تعالی سازمانها توسعه یافتهاند.
مدل تعالی آپتایم (UPTIME - زمان در دسترس)، یکی از معتبرترین چارچوبها در زمینه مدیریت ماشینآلات است. جان کمبل در این مدل، مدیریت داراییهای فیزیکی را در سه سطح کلیدی «رهبری»، «الزامات» و «انتخابهای تعالی» دستهبندی میکند. مزیت بزرگ مدل آپتایم این است که با زبان و دغدغههای تیمهای فنی و مهندسی کاملاً همسو است. بر اساس این مدل، برای رسیدن به تعالی سازمانی، علاوه بر اجرای بینقص فعالیتهای روزمره در سطح الزامات، باید روی زیرساختهای مدیریتی عمیقتری در سطح رهبری سرمایهگذاری کرد.
در قلب این مدل و در سطح الزامات، «مدیریت کار نگهداری و تعمیرات» قرار دارد. این فرآیند از ثبت یک درخواست کار آغاز شده و پس از تایید، برنامهریزی، زمانبندی و اجرا توسط تیم متخصص، به مستندسازی، ثبت درسآموختهها و بایگانی ختم میشود. یک سیستم مدیریت ماشینآلات روزآمد، به مرور زمان سهم کارهای اضطراری را کاهش داده و تمرکز خود را بر پیشبینی و پیشگیری از خرابیها میگذارد.
همچنین مباحثی نظیر مدیریت قطعات یدکی، پایش عملکرد تجهیزات، مراقبتهای پایه (PM و CM) و بهرهگیری از سیستمهای نرمافزاری پشتیبان (CMMS) در سطح الزامات مدل آپتایم تعریف شدهاند که در این دوره آموزشی به طور مفصل و با رویکرد ارائه بهترین تجربیات بررسی خواهند شد.
برای اثربخشی چشمگیر این الزامات، به رهبری موثر نیاز است. جنبههای استراتژی و سرمایه انسانی در این سطح بررسی میشوند. این یعنی سازمان تجهیزمحور باید برنامههای میانمدت و بلندمدت ماشینآلات را با استراتژیهای کلان کسبوکار همسو کرده و با فرهنگسازی، اطمینان حاصل کند که تیمهای کاری مختلف (نیروهای رسمی یا پیمانکاران) آمادگی لازم را برای پیشبرد اهداف دارند.
در نهایت، سازمان در سطح انتخابهای تعالی به ابزارها و روشهایی مجهز میشود که مزیت رقابتی و بازدهی اقتصادی بینظیری ایجاد میکنند. تمرکز بر قابلیت اطمینان، بهبود مستمر و مدیریت ماشینآلات مبتنی بر شواهد از دستاوردهای این سطح در ویرایش 3.0 مدل آپتایم محسوب میشوند.
این دوره آموزشی برای چه کسانی طراحی شده است؟
این دوره توسط دپارتمان مدیریت ماشینآلاتِ واحد آموزش شرکت ماشین یار، با هدف توسعه دانش کاربردی در حوزه مدیریت داراییهای فیزیکی تدوین شده است. مدیران، سرپرستان و مسئولان ماشینآلات با شرکت در این دوره، به نگرشی سیستماتیک در خصوص نگهداری و تعمیرات ماشینآلات راهسازی و معدنی دست یافته و گام بلندی برای ارتقای شایستگیهای حرفهای خود برمیدارند.
همچنین شرکتهای فعال در حوزه معدن، راهسازی، عمران، صنایع دریایی و سایر سازمانهای دارنده ماشینآلات سنگین میتوانند با برگزاری این دوره برای مدیران ارشد و فنی خود، پایههای تحول بنیادین در بازدهی سرمایههای سازمان را بنا کنند.
سرفصلهای اصلی دوره آموزشی آشنایی با مدل آپتایم
مهمترین مباحثی که در این دوره تخصصی پوشش داده میشوند عبارتند از:
- بررسی روندهای نوین جهانی در مدیریت ماشینآلات سنگین
- مفاهیم و تعاریف پایهای مدیریت داراییهای فیزیکی
- استانداردهای بینالمللی و الزامات نوین مدیریت ماشینآلات
- معرفی مدلهای تعالی رایج در مدیریت نگهداری و تعمیرات
- تشریح جامع مدل آپتایم (UPTIME) و کاربرد آن در ماشینآلات سنگین
- اصول مدیریت کار نگهداری و تعمیرات (Work Management)
- استراتژیهای نوین در مدیریت کالا و قطعات یدکی
- اجرای مراقبتهای پایه و اساسی از ماشینآلات سنگین
- شاخصهای کلیدی در مدیریت عملکرد ماشینآلات
- کاربرد نرمافزارهای CMMS و سیستمهای مدیریت اطلاعات
- نقش رهبری و فرهنگسازمانی در تحول مدیریت ماشینآلات
- مقدمهای بر نگهداشت مبتنی بر قابلیت اطمینان (RCM)
- بهبود مستمر از طریق تکنیک تحلیل ریشهای خرابیها (RCA)
- تدوین نقشه راه عملیاتی برای ارزیابی و بهبود سیستم مدیریت
مزایای حضور در دوره آموزشی و نحوه ثبتنام
حضور در این دوره آموزشی تخصصی، گامی مطمئن برای افزایش آگاهی و تسلط بر تکنیکهای حفظ و بازگشت سرمایه ماشینآلاتی است. شرکتکنندگان ضمن بهرهمندی از محتوای بهروز که توسط مدرسان و مشاوران ارشد در زمینه مدیریت داراییهای فیزیکی تدریس میشود، گواهینامه معتبر آموزشی دریافت کرده و مسیر پیشرفت شغلی خود را هموارتر میکنند.
برای کسب اطلاعات بیشتر، دریافت مشاوره و هماهنگی جهت حضور در این دوره، هماکنون با کارشناسان ما تماس بگیرید (۰۲۱-۲۸۴۲۱۴۴۸) و یا از طریق فرم ارتباط با ما درخواست خود را ثبت نمایید تا در اسرع وقت پاسخگوی شما باشیم.
